انقلاب مهارتی در 51 شهر ایران

گروه برند،روابط عمومی و مسئولیت اجتماعی تاپیکو:صدای روشن شدن دستگاه‌های CNC و جوشکاری، همهمه دانش آموزان و شور و شوق برای یادگیری جای سکوت سنگین کارگاه‌های متروکه فنی و حرفه ای را گرفته است. در سال گذشته 51 کارگاه فنی و حرفه ای در سراسر کشور، جان تازه گرفت. شاید تا همین چند وقت قبل ، وقتی حرف از مسئولیت اجتماعی صنایع بزرگ می‌شد، ذهن‌ها به سمت کمک‌هزینه‌های پراکنده یا پروژه‌های مقطعی می‌رفت. اما یک تغییر مسیر در هلدینگ تاپیکو با همراهی وزارت کار، قواعد بازی را عوض کرد. این گزارش، روایت تزریق هوشمندانه ثروت صنعت به رگ‌های مهارت است، قصه‌ای که از هنرستان دخترانه ماهشهر آغاز شد و سپس کارش به کارگاه انرژی تجدیدپذیر سرخس و کارگاه هوش مصنوعی درگز کشیده شد و فاصله عمیق میان کلاس درس و چرخ‌دنده‌های کارخانه‌ها را برای همیشه پر کرد.

رویایی که محقق شد

ردپای این تغییر نگاه سازمانی را نه در بخشنامه ها، که باید در کف میدان و در جغرافیای شهرهای ایران جستجو کرد. تا همین چند وقت پیش، شاید نوجوانی در شهرستان مرزی درگز، تحصیل در رشته هوش مصنوعی در مرکز فنی و حرفه ای را رویایی دست نیافتنی می دانست. یا شاید جوانان بومی شهرستان سرخس فکرش را هم نمی کردند که روزی در شهرشان رشته انرژی های تجدیدپذیر با کارگاه های مجهز راه اندازی شود. اما حالا این تصویرهای ثابت و محرومیت های کهنه با تغییر مسیر هزینه کرد مسئولیت های اجتماعی شرکت های بزرگ نفت و گاز و پتروشیمی از جمله تاپیکو برهم خورده و جای آن را به صدای روشن شدن تجهیزات مدرن در کارگاه های مهارتی داده است.

830 میلیارد ریال در یک سال

در بسیاری از شهرها، کارخانه ها و پتروشیمی های پیشرفته ایجاد شده است، اما در میان عظمت این پتروشیمی ها، یک حلقه مفقوده همیشه خودنمایی می کند: نیروی بومی متخصصی که بتواند این دستگاه ها را هدایت کند. این یعنی صنعت بدون مهارت، شبیه ماشین گران قیمتی است که راننده ندارد. بر همین اساس بود که هلدینگ تاپیکو در سال گذشته بخش قابل توجهی از بودجه مسئولیت های اجتماعی شرکت های تابعه اش را بر اساس تفاهم نامه با سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور و ابلاغیه وزارت کار، مستقیما به رگ های آموزش مهارت تزریق کرد.

بررسی عملکرد شرکت های زیرمجموعه تاپیکو؛ از فن آوران، غدیر و خراسان گرفته تا نفت پاسارگاد، ایرانول و گروه بارز نشان می دهد که تنها در یک سال، بیش از 830 میلیارد ریال صرف توسعه فضاهای آموزشی و زیرساخت های مهارت آموزی در استان های محل فعالیت این صنایع شده است. تجربه الگوی توسعه در اقتصادهای پیشرو صنعتی مثل آلمان و سوئیس هم دقیقا همین نقشه راه را نشان می دهد؛ استقرار نظام آموزش دوگانه. در این کشورها، غول های صنعتی به جای پرداخت های حمایتی مقطعی و بی هدف، اعتبارات مسئولیت اجتماعی (CSR) خود را مستقیما با مراکز آموزش فنی پیوند می زنند.

توسعه اقتصادی، از پشت نیمکت ها آغاز می شود

این سرمایه گذاری ها برای هلدینگ تاپیکو یک اقدام صرفا حمایتی و خیریه نیست، بلکه بخش جدایی ناپذیری از استراتژی توسعه صنعتی است. روح الله شهیدی پور، مدیرعامل تاپیکو، درباره منطق پشت این نقشه راه می گوید: بهره وری در صنایع مستقیما با سطح مهارت نیروی کار ارتباط دارد. وقتی کارگر یا تکنسین، توان کار با ماشین آلات پیشرفته را نداشته باشد، حتی سرمایه گذاری های بزرگ صنعتی هم نمی تواند ارزش افزوده مورد انتظار را ایجاد کند. اگر بین آموزش مهارت و صنعت پیوندی واقعی و میدانی شکل بگیرد، نسل تازه ای از متخصصان وارد میدان می شوند که موتور محرک اقتصاد خواهند بود.

چراغ 51 کارگاه مجهز در 51 شهرستان روشن شد

الگوی اجرای این طرح در تاپیکو یک قانون نانوشته اما دقیق دارد، اینکه منابع هر شرکت باید در همان منطقه ای که صنعت در آن نفس می کشد، هزینه شود. یعنی ثروتی که از دل یک منطقه می جوشد، دوباره به همان شهر برمی گردد تا صرف آینده جوانانش شود. تبلور این قانون نانوشته را می توان در روایت غلامرضا محمدی، رئیس سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور از هزینه کرد بودجه مسئولیت های اجتماعی تاپیکو دید: با تخصیص ده ها میلیارد تومان از محل هزینه کرد مسئولیت های اجتماعی شرکت های زیرمجموعه هلدینگ تاپیکو، 51 کارگاه در شهرهای مختلف تجهیز یا راه اندازی شد. از کارگاه هوش مصنوعی در زنجان، طارم و درگز گرفته تا کارگاه های هوشمندسازی ساختمان در شادگان و صنایع خودرو در حاجی آباد هرمزگان.

حالا در جنوب غرب کشور و در هویزه و سوسنگرد، صدای دستگاه های CNC و جوشکاری صنعتی برای جوانان جویای کار و تشنه یادگرفتن یک مهارت، نه یک صدای دلخراش که سمفونی زیبایی است که گوش ها را می نوازد.

سرمایه گذاری برای فردا در خراسان؛ از کارگاه های مهارتی تا هوش مصنوعی

در امتداد این نگاه توسعه محور، پتروشیمی خراسان هم با سرمایه گذاری 10 میلیارد تومانی، 15 کارگاه مهارتی با تمرکز بر آموزش های نوینی مثل هوش مصنوعی و انرژی های تجدیدپذیر را در 9 شهرستان شرق کشور تجهیز کرده است تا نیروی کار بومی را با نیازهای فردای صنعت پیوند دهد. عیسی نوروزی پور، مدیرعامل پتروشیمی خراسان، این اقدام را چنین روایت می کند: رسالت صنعت فقط در خطوط تولید خلاصه نمی شود. هدف ما از راه اندازی این کارگاه ها، ایجاد پلی مستقیم میان جوانان مستعد منطقه و نیازهای واقعی بازار کار بود تا با عبور از آموزش های سنتی، مهارت هایی بیاموزند که آنها را به پیشران توسعه در سال های آینده تبدیل کند.

سهم دختران ماهشهر؛ پایان دوران تماشا

شاید یکی از ملموس ترین و زیباترین خروجی های این تغییر رویکرد را بتوان در شهرستان چمران ماهشهر دید. جایی که پتروشیمی فن آوران با راهبری تاپیکو، اولین هنرستان فنی و حرفه ای دخترانه این شهرستان را تاسیس کرد. برای پا گرفتن هنرستان فن آوران 1، در یک سال گذشته 150 میلیارد ریال هزینه شد تا این سازه امید با بهترین امکانات به بهره برداری برسد و از سال گذشته درهای این مرکز به روی دختران ماهشهری باز شد تا سهم دختران ماهشهری از صنعت، نه فقط تماشا، که مهارت آموزی و مشارکت مستقیم باشد. در سال گذشته کلنگ هنرستان 12 کلاسه فن آوران 2 هم با اعتبار اولیه 100 میلیارد ریال به زمین زده شده تا زنجیره آموزش در ماهشهر دوست داشتنی تکمیل شود.

توسعه پایدار از شعار تا واقعیت

توسعه یک شبه اتفاق نمی افتد، نه با روبان های قرمز افتتاحیه و نه با سخنرانی های پرشور. توسعه درست از همان نقطه ای آغاز می شود که یک دختر ماهشهری برای اولین بار روپوش کارگاهی می پوشد، یا یک جوان درگزی کدنویسی برای هوش مصنوعی را روی سیستم های یک مرکز فنی و حرفه ای تایپ می کند. نقشه راهی که تاپیکو در پیوند زدن ثروت صنعت به رگ های مهارت ترسیم کرده، پایان دادن به پارادوکس تلخ صنعت پیشرفته و بومیان بدون تخصص است. این 51 کارگاه و آن هنرستان های دخترانه، صرفا سازه هایی از آجر و تجهیزات نیستند، آنها سنگرهای جدید تاب آوری اقتصادی ایران اند.

وقتی سرمایه های مسئولیت اجتماعی به جای مسکن های موقت، تبدیل به بذر مهارت می شوند، دیگر با یک اقدام خیریه روبه رو نیستیم، با یک استراتژی برنده برنده مواجهیم که در آن، هم جوان جویای کار به هویت و تخصص می رسد، و هم صنعت برای دهه های آینده، نیروی محرکه اش را بیمه می کند. این، همان روایت اصیل توسعه است؛ بی صدا، عمیق و ماندگار.

نویسنده: عطیه اکبری